از قطار هوشمند استکهلم تا پشه‌های سفید چیتگر!

ایسنا

از قطار هوشمند استکهلم تا پشه‌های سفید چیتگر!

معتقد است، «به دلیل پول درآوردن شاهد نوعی شلختگی معماری در تهران و دیگر شهرهای ایران هستیم و همه‌ی این مسائل یک ریشه دارد. اگر تراکم فروشی را به ۵۰ زبان زنده دنیا ترجمه کنیم، هیچ کس جز ما متوجه معنی آن نمی‌شود. تراکم فروشی یعنی هر کسی هر کاری که دلش می‌خواهد انجام می‌دهد.»

چهارشنبه 30 بهمن 1398 ساعت 16:28

دکترجهانگیر درویش یکی از معماران پیشکسوت ایرانی است که در سال ۱۳۱۲ در ورامین متولد شده است. او دوره مقدمات معماری را در دانشکده هنر های زیبای دانشگاه تهران، دوره تکمیلی معماری را در دانشگاه رم و دکترای خود را از دانشگاه پلی تکنیک تورین گرفته است. طراحی و ساخت مجموعه ورزشی استادیوم ۳۰۰۰۰ نفری تختی یکی از معروف‌ترین پروژه‌های این معمار در ایران است.

پیش از این گفت‌وگوی این معمار با ایسنا، درباره چگونگی ساخت استادیوم تختی منتشر شد. بخش دوم این گفت‌وگو که در ادامه می‌خوانید، به معماری شهری و مشکلات آن اختصاص دارد.

در حال حاضر شاهد نوعی شلختگی معماری در تهران و شهرهای دیگر ایران هستیم. چه‌طور می‌توان جلوی شلختگی را گرفت؟

خلاصه بگویم، به خاطر پول درآوردن این اتفاق افتاده است. همه چیز یک ریشه دارد. اگر تراکم فروشی را به ۵۰ زبان زنده دنیا ترجمه کنیم هیچ کس جز ما متوجه معنی آن نمی‌شود. تراکم فروشی یعنی هر کسی هر کاری که دلش می‌خواهد انجام می دهد. فکر می‌کنید چرا ترافیک شهری ما این‌چنین است؟ شما در جهتی حرکت می‌کنید که یک نفر می‌خواهد به سمت بازار، یکی دیگر به سمت محل کار و دیگری به منزل برود. در واقع همه در یک جهت حرکت می‌کنند؛ بخش مسکونی، اداری و تجاری با هم یکی و قاطی شده‌اند، همین موضوع موجب شلختگی معماری شده است. در قانون شهرسازی بخشی را به ساخت خانه‌های مسکونی و بخش دیگر را به ساخت و ساز محل‌های تجاری اختصاص می دهند. زمانی که من در دانشگاه ملی تدریس می کردم، کاری کرده بودم که هر کدام از بچه‌ها یک سوژه داشته باشند تا تکراری نباشد. برای مثال به یکی از دانشجوها پروژه ساخت سلاخ خانه را که مشکل‌ترین پروژه در شهرسازی‌است،  داده بودم. طبق قانون شهرسازی او باید مکان مناسب برای ساخت سلاخ خانه را در شهر پیدا  و خصوصیات زمینی که می‌توان این ساختمان را در آن ساخت بررسی می‌کرد تا پروژه‌اش را شروع کند. گروهی از بچه‌هایی که با من کار می‌کردند، پروژه‌هایشان را انجام دادند. شاید در حال حاضر کمتر کسی بداند شرکت واحد یعنی چه؟ من بچه‌ها را دنبال این می‌فرستادم که مفهوم شرکت واحد را به‌دست بیاورند. جاهایی هست که شب‌ها، اتوبوس‌ها آنجا پارک می‌کنند، همچنین باید بررسی شود تا از این مکان بیماری منتقل نشود یا اتوبوسی در خیابان خراب شود، تیم تعمیرات باید خودشان را چه طور به محل اتوبوس خراب شده برسانند. زمانی در شهرسازی مشخص بود که هیچ جایی نمی‌توانند پایانه شرکت واحد را جز فضایی که برای این کار اختصاص شده، بسازند اما در حال حاضر شما هر کاری را هر جایی که دلتان بخواهد می‌توانید انجام دهید. به عبارتی نوعی افسارگسیختگی به وجود آمده است و به نحو دیگری هم نمی‌توان شهر را سر و سامان داد.

به نظر شما در حال حاضر، تهران معماری خاصی دارد؟

نه. حدود ۶٠ سال پیش می‌توانستیم چنین تعریفی برای تهران داشته باشیم. یک زمان، وقتی در شمیران قدم می‌زدیم، پُر از کوچه باغ بود و هیچ دیواری به خانه‌ها نچسبیده بود. خانه‌ها در وسط حیاط‌ها قرار داشتند و هیچ پنجره‌ای رو به خیابان یا کوچه نبود. من در چنین کوچه و پس کوچه‌هایی زیاد قدم می‌زدم. بین کوچه‌ها