مُهر بی‌مهری بر تار و پود فرش دستباف

مُهر بی‌مهری بر تار و پود فرش دستباف

سرزمین کهن ایران قرن‌ها پیش از آنکه هویت و موجودیت اقتصادی خود را بر استخراج و فروش نفت بنا کند و رفته رفته از سایر سرمایه‌های خود و پتانسیل ناتمام آنها در ارزآوری و ایجاد اشتغال پایدار غافل بماند، یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان اصلی فرش دستباف در جهان بود.

چهارشنبه 30 بهمن 1398 ساعت 15:53

به واقع هنر صنعت دیرین فرش به واسطه کاربرد وسیعش، هرگز از زندگی آدمی حذف نخواهد شد و از قرن‌ها پیش در زندگی ایرانیان جایگاهی ویژه داشته است و این مسئله را می‌توان در سفرنامه‌هایی که از جهانگردان خارجی به یادگار مانده، آشکارا یافت.

اما آنچه حیرت و تعجب هر محقق و پژوهشگری را در حوزه فرش دستباف برمی‌انگیزد، بی‌مهری‌ و غفلت آشکاری است که در دهه‌های اخیر از سوی دولتمردان به هنرصنعت فرش دستباف شده و آن را به سایه بی‌توجهی کشانده است. در شرایطی که پروبال دادن به هنرهای دستی به عنوان صنایع پاک و کم هزینه در میان کشورهای توسعه یافته به رکنی اساسی در اقتصاد مبدل شده، متاسفانه مسئولان کشور یک به یک صنایع دستی را از کانون توجه خود خارج کرده و بر آن مُهر بی‌مهری می‌زنند! چنانچه در دهه‌های اخیر بازار فرش دستباف علیرغم آنکه ظرفیت‌های فراوانی برای ارزآوری و ایجاد اشتغال دارد همواره با رکود دست و پنجه نرم کرده است، اما این رکود که در ماه‌های اخیر به دلیل افزایش چشمگیر نرخ ارز، اعمال تحریم‌ها و به دنبال آن افزایش چند برابری قیمت مواد اولیه همچون ابریشم، کُرک و پشم، افزایش تعرفه واردات ابریشم به عنوان اصلی‌ترین ماده اولیه فرش دستباف و کاهش قابل توجه صادرات شدت بیشتری یافته است، به اعتقاد کارشناسان و متخصصان حوزه فرش دستباف حاصل سیاست‌های نادرستی است که در چند دهه‌ اخیر گریبان‌گیر صنعت فرش بوده و ارتباط چندانی با وضعیت کنونی اقتصاد کشور ندارد.

دبیر اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف استان اصفهان در گفتگو با خبرنگار ایسنا با ارزیابی بازار فعلی فرش، می‌گوید: متاسفانه در حال حاضر بازار فرش به دلیل افزایش زیاد قیمت مواد اولیه با رکود مواجه شده است. ابریشمی که سال گذشته 350 هزار تومان خریداری می شد، اکنون به یک میلیون و 500 هزار تومان رسیده است. این گرانی برای تولیدکننده اصفهانی که باید فرش اصفهان را با چله ابریشم، گل ابریشم و کفه ابریشمی ببافد و مواد اولیه فرش تا حدود 70 درصد از ابریشم تشکیل شده است، اصلا مقرون به صرفه نیست.

منوچهر طلایی درباره افزایش تعرفه ابریشم نیز می‌گوید: برای بافت فرش‌های باکیفیت عمدتا از ابریشم وارداتی از چین استفاده می‌شود. سال گذشته تلاش کردیم تا دولت تعرفه گمرکی ابریشم را کاهش دهد و تا پایان سال هم خوش گمان بودیم که در این کار موفق شده‌ایم، اما با اعلام نرخ تعرفه گمرکی، متاسفانه قیمت آن تا حدود دو برابر افزایش یافت و در نهایت گرانی دلار و افزایش تعرفه موجب گرانی ابریشم تا 5 برابر شد.

وی با توصیف نامطلوب بودن وضعیت صادرات فرش، اظهار می‌کند: وقتی فرش با مواد اولیه گران تولید شود، مسلما قیمت آن افزایش می‌یابد و فروش داخلی‌ به دلیل فرش‌های متنوع ماشینی موجود در بازار بسیار کم می‌شود، همچنین 27 تا 30 درصد فرش دستباف ایران به آمریکا صادرات می‌شد که متاسفانه با اعمال تحریم‌ها صادرات فرش نیز متوقف شد.

برای نجات فرش هنوز هم فرصت هست

مدیرعامل اتحادیه تعاونی های فرش دستباف شهری استان اصفهان نیز همچون دیگر فعالان این عرصه بر عدم برنامه‌ریزی صحیح و مدیریت دوراندیشانه مسئولان در ایجاد وضعیت نامطلوب بازار فرش تاکید دارد.

امیر نصر می‌گوید: دولت با کمی نگاه مثبت و ایجاد امکانات برای تولیدکنندگان می‌تواند در زمینه فرش دستباف با کمترین هزینه، بالاترین اشتغال را برای نسل جوان مهیا کند.

وی ادامه می‌دهد: امر